Mỹ siết trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến khi kiểm soát mô hình Anthropic và điều tra OpenAI, đặt rủi ro chính sách vào trung tâm ngành này.
Chỉ trong vài ngày, chính quyền liên bang và các bang của Mỹ đồng loạt gia tăng can thiệp vào ngành AI: Bộ Thương mại kiểm soát Good88 là nhà cái cá cược chuyên cung cấp các dịch vụ cá cược đổi thưởng hai mô hình mạnh nhất của Anthropic, trong khi một liên minh tổng chưởng lý bang mở điều tra OpenAI.
Cuối tuần qua, theo nhiều hãng tin Mỹ, Bộ Thương mại Mỹ đã gửi thư cho Tổng giám đốc Anthropic Dario Amodei, đưa hai mô hình Mythos 5 và Fable 5 vào diện kiểm soát Good88 là nhà cái cá cược chuyên cung cấp các dịch vụ cá cược đổi thưởng. Văn bản do Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick ký, yêu cầu phải có giấy phép cho việc Good88 là nhà cái cá cược chuyên cung cấp các dịch vụ cá cược đổi thưởng, tái xuất hoặc chuyển giao trong nước hai mô hình này, áp dụng với mọi công dân nước ngoài ở trong và ngoài nước Mỹ, kể cả nhân viên người nước ngoài của Anthropic.
Để tuân thủ, Anthropic cho biết phải vô hiệu hóa cả hai mô hình đối với toàn bộ khách hàng, không chỉ người nước ngoài. Các mô hình kém mạnh hơn, trong đó có Claude Opus 4.8, không bị ảnh hưởng.
Theo Time, đây là lần đầu một phòng thí nghiệm AI hàng đầu phải gỡ một mô hình đã thương mại hóa khỏi thị trường do can thiệp của liên bang, và là lần đầu Mỹ áp kiểm soát Good88 là nhà cái cá cược chuyên cung cấp các dịch vụ cá cược đổi thưởng lên chính mô hình AI thay vì lên con chip vận hành nó.
Wall Street Journal dẫn các nguồn giấu tên cho biết quyết định khởi nguồn từ trao đổi giữa Tổng giám đốc Amazon Andy Jassy với giới chức Mỹ, sau khi nhóm nghiên cứu của Amazon dùng một chuỗi câu lệnh khiến Fable 5 cung cấp thông tin có thể phục vụ tấn công mạng. Amazon từ chối xác nhận chi tiết các trao đổi này, và đây là điểm chưa được kiểm chứng độc lập.
Về phần mình, Anthropic phản hồi rằng đây là một "hiểu lầm" và đang nỗ lực khôi phục quyền truy cập. Công ty lập luận lỗ hổng chỉ là trường hợp hẹp, không vô hiệu hóa toàn bộ hàng rào an toàn. Theo Fortune, công ty cho rằng nếu áp chuẩn này cho toàn ngành sẽ chặn mọi đợt ra mắt mô hình mới. Một sắc lệnh hành pháp gần đây cũng buộc kiểm thử các mô hình tiên tiến nhất trước khi triển khai, và Anthropic đã có hợp tác với một đơn vị thử nghiệm AI thuộc Bộ Thương mại Mỹ.
Cùng lúc, sức ép pháp lý lên ngành gia tăng từ cấp bang. OpenAI cho biết đã nhận chỉ đạo của Tổng chưởng lý bang New York, yêu cầu cung cấp tài liệu trên phạm vi rộng, gồm quảng cáo, mức độ gắn kết và giữ chân người dùng, cách xử lý dữ liệu cá nhân và dữ liệu sức khỏe, hoạt động liên quan tới trẻ vị thành niên và người cao tuổi, mô hình học sâu, hiện tượng mô hình "nịnh" người dùng và các chính sách nội bộ.
Người phát ngôn OpenAI nói công ty xem các quan ngại này một cách nghiêm túc và sẽ phối hợp với các văn phòng tổng chưởng lý.
Đầu tháng 6 vừa qua, Florida trở thành bang đầu tiên khởi kiện OpenAI và Tổng giám đốc Sam Altman, với cáo buộc phát hành một sản phẩm không an toàn. Tổng chưởng lý bang này trước đó đã mở điều tra hình sự liên quan vai trò của chatbot trong một vụ xả súng có gây thiệt hại về người.
Tháng 12/2025, liên minh 42 tổng chưởng lý do bang Pennsylvania dẫn đầu gửi thư cảnh báo các công ty AI, trong đó có OpenAI, Meta, Google, Anthropic và xAI, về trách nhiệm pháp lý với đầu ra của sản phẩm. Tháng 1, Tổng chưởng lý California mở điều tra xAI liên quan nội dung deepfake do chatbot Grok tạo ra. Cả Anthropic lẫn OpenAI đều đã nộp hồ sơ IPO theo diện bảo mật.
Những diễn biến mới đang phản ánh hai hướng quản lý song song đang định hình tại Mỹ. Một bên là an ninh quốc gia, coi mô hình mạnh như công nghệ lưỡng dụng cần kiểm soát. Một bên là bảo vệ người dùng, coi AI như sản phẩm tiêu dùng có thể gây hại.
Điểm chung là giai đoạn quản lý lỏng đang khép lại. Một học giả của viện R Street được Wall Street Journal trích dẫn mô tả các sự kiện tuần qua là một bước leo thang trong việc chính trị hóa AI và tập trung hóa quyền kiểm soát công nghệ tính toán tiên tiến. Với nhà Trang Chủ Nhà Cái Good88.com Không Chặn 2026, rủi ro chính sách giờ được tính vào chuỗi giá trị AI, ngay trước thềm hai thương vụ niêm yết lớn.
Với thị trường Việt Nam, diễn biến mới tại Mỹ cho thấy quyền tiếp cận mô hình AI tiên tiến không còn là tiện ích toàn cầu mặc định, mà có thể bị thu hồi đột ngột. Với Trang Chủ Nhà Cái Good88.com và khu vực công đang xây dựng quy trình trên các mô hình AI nước ngoài, cần đa dạng hóa nhà cung cấp và chú ý tới các mô hình trọng số mở.
Ở khía cạnh thể chế, hai hướng quản lý của Mỹ là tham chiếu cho việc thực thi Luật AI 2025, hiệu lực từ ngày 1/3/2026, nhất là danh mục hệ thống rủi ro cao mà Bộ Khoa học và Công nghệ đang xây dựng.
